Houtrook en gezondheid
De gezondheid risico’s
Houtstook is ongezond voor de stoker zelf en voor diens omgeving. Rook bevat fijnstof en giftige stoffen.
Onderstaand een overzicht van gezondheidrisico's door houtstook. Omdat we met feiten willen komen en niet met geruchten, staan in het overzicht bronvermeldingen. Het gaat om gedegen wetenschappelijk onderzoek.
Luchtwegen
- Astma (ontstaan én verergering) [1] [2]
- Chronische bronchitis [1] [2]
- COPD [1] [2]
- Longemfyseem [1]
- Verminderde longfunctie (bij kinderen en volwassenen) [1] [2]
- Luchtweginfecties (longontsteking, bronchitis) [1] [3]
- Verhoogde gevoeligheid voor virussen (griep, COVID) [3] [4]
- Piepen, hoesten, benauwdheid, slijmvorming [1]
Kinderen lopen extra risico: blijvende longschade door blootstelling in de groei [1] [2].
Hart- en vaatziekten
- Hartinfarct [1] [5]
- Beroerte (CVA) [1] [ 5]
- Hartritmestoornissen [5]
- Hartfalen [5]
- Atherosclerose (aderverkalking) [5]
- ` Verhoogde bloeddruk [5]
- Verhoogd risico op plotselinge hartdood [5]
Fijnstof uit houtrook is even schadelijk of schadelijker dan verkeersemissies [6] [7].
Kanker (sterk tot overtuigend bewijs)
Houtrook bevat kankerverwekkende stoffen (klasse 1, WHO/IARC) [8].
- Longkanker [1] [8]
- Blaaskanker [9]
- Borstkanker [9] [bijlage 1]
- Alvleesklierkanker [9]
- Lymfeklierkanker (non-Hodgkin) [9]
Benzo(a)pyreen uit houtrook is DNA-schadelijk; voor PAK’s geldt geen veilige drempel [8]. Dibenz(a,h)antraceen behoort tot de sterk carcinogene PAK’s [8.]
Neurologische aandoeningen (groeiend bewijs)
- Dementie (waaronder Alzheimer) [10] [11] [bijlage 2]
- Parkinson [12]
- Cognitieve achteruitgang [10]
- Concentratie- en geheugenproblemen [10]
- Verhoogd risico op beroerte-gerelateerde hersenschade [5] [10]
- Ontwikkelingsstoornissen bij kinderen [13]
Ultra-fijnstof kan via de reukzenuw en bloedbaan de hersenen bereiken [14].
Zwangerschap en ongeboren kind
- Vroeggeboorte [1] [15]
- Laag geboortegewicht [1] [15]
- Groeivertraging in de baarmoeder [15]
- Placenta-schade (roetdeeltjes aangetoond) [16]
- Verhoogde kindersterfte [1]
- Verhoogd risico op aangeboren afwijkingen [15]
- Verhoogde kans op astma en longziekten later in het leven [1] [2]
- Er is geen veilige ondergrens voor blootstelling aan fijnstof volgens WHO-richtlijnen [1].
Immuunsysteem en ontstekingsziekten
- Chronische laaggradige ontstekingen [5]
- Verzwakt immuunsysteem [3]
- Meer infecties [3]
- Auto-immuunziekten (verergering) [5]
- Reuma en gewrichtsklachten (verergering) [5]
Metabole aandoeningen
- Diabetes type 2 [17]
- Insulineresistentie [17]
- Verstoorde hormoonbalans [17]
- Schildklierproblemen (vermoedelijk verband) [17]
Psychische gezondheid
- Angstklachten [18]
- Depressie [18]
- Stress gerelateerde klachten [18]
- Slaapproblemen [18]
- Verminderde kwaliteit van leven [18]
Zowel directe biologische effecten (neuro-inflammatie) als indirect via stress en slaapverstoring [10] [18].
Ogen, huid en slijmvliezen
- Geïrriteerde ogen [19]
- Chronische oogontstekingen [19]
- Huidirritatie en eczeem [19]
- Neus-, bijholte- en keelklachten [1] [19]
- Hoofdpijn [19]
Verhoogde sterfte
- Verhoogde totale sterfte [1] [20]
- Verkorte levensverwachting [20]
- Extra sterfte onder ouderen en chronisch zieken [1] [20]
Bronnen
1 WHO (2021). Global Air Quality Guidelines. Concludeert dat er geen veilige ondergrens is voor PM 2.5; sterk causaal verband met luchtweg-, hart- en vaatziekten en sterfte.
2 Gezondheidsraad (2018). Gezondheidswinst door schonere Bevestigt effecten op longontwikkeling bij kinderen en chronische luchtwegziekten.
3 WHO (2013). Review of evidence on health aspects of air pollution (REVIHAAP).
Luchtvervuiling verhoogt risico op luchtweginfecties.
4 Harvard H. Chan School (2020). Studie naar PM2.5 en COVID-19 mortaliteit (Wu et al., Science Advances). Hogere sterfte bij hogere langdurige blootstelling.
5 Brook et al. (2010/2017). American Heart Association Scientific Statement. Fijnstof veroorzaakt cardiovasculaire schade via ontsteking, vaatvernauwing en
6 RIVM (2020). Houtrook en Particuliere houtstook grote bron van fijnstof; rook verspreidt zich in woonwijken.
7 EEA (European Environment Agency) (2022). Air Quality in
Houtverbranding belangrijke PM2.5-bron in Europa.
8 ARC (2010, 2012). Monographs: Outdoor air pollution en PAK’s geclassificeerd als carcinogeen (groep 1).
9 Turner et (2017). Cancer Epidemiology Biomarkers & Prevention. Langdurige PM2.5-blootstelling geassocieerd met diverse kankers.
10 Livingston et (2020). The Lancet Commission on Dementia Prevention.
Luchtvervuiling erkend als risicofactor voor dementie.
11 Peters et (2019). BMJ. Verhoogd dementierisico bij langdurige blootstelling aan fijnstof.
12 Ritz et (2016). Environmental Health Perspectives. Verband tussen luchtvervuiling en Parkinson.
13 Perera et (2019). Pediatrics. Prenatale blootstelling aan luchtvervuiling en neuro-ontwikkeling.
14 Oberdörster et (2004). Environmental Health Perspectives. Ultrafijnstof kan via reukzenuw hersenen bereiken.
14 tieb et (2012). Environmental Health Perspectives. PM2.5 en laag geboortegewicht/vroeggeboorte.
15 Bové et (2019). Nature Communications. Zwarte koolstofdeeltjes aangetoond in placenta.
16 Rajagopalan & Brook (2012). Luchtvervuiling en diabetes/metabole ontregeling.
17 Braithwaite et (2019). Environmental Health Perspectives. Luchtvervuiling en depressie/angst.
18 WHO (2006/2013). Air quality reviews: irritatie ogen en slijmvliezen bij blootstelling aan rook en fijnstof.
19 GBD Study (2019). Global Burden of Miljoenen vroegtijdige sterfgevallen door luchtvervuiling.
20 IVM (2019). Metingen houtrook in woonwijken; rook dringt binnenshuis